Fundacja rodzinna

Fundacja rodzinna — po co powstała

Fundacja rodzinna to instytucja wprowadzona do polskiego prawa ustawą z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej. Odpowiada na problem, którego klasyczne narzędzia sukcesji nie rozwiązują dobrze: co zrobić, żeby majątek — firma, nieruchomości, udziały — nie rozpadł się na kawałki w chwili śmierci właściciela.

Konstrukcja jest prosta w założeniu. Fundator wnosi majątek do fundacji, majątek ten staje się jej własnością, a fundacja zarządza nim i wypłaca świadczenia beneficjentom — najczęściej członkom rodziny fundatora, choć ustawa dopuszcza także inne osoby i organizacje. Majątek zostaje w całości, a korzyści z niego płyną do rodziny. Fundację rodzinną można wykorzystać zarówno do akumulacji majątku, jak i do bieżącego spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów.

Dwie drogi ustanowienia — i to nie jest wybór techniczny

Ustawa przewiduje dwie możliwości założenia fundacji rodzinnej:

• w akcie założycielskim – w tym przypadku, z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego, powstaje fundacja rodzinna w organizacji,
• w testamencie – w tym przypadku fundacja rodzinna powstaje dopiero po śmierci fundatora z chwilą ogłoszenia testamentu.

Niezależnie jednak od tego, który sposób dla przyszłego fundatora okaże się korzystniejszy, konieczna jest wizyta w kancelarii notarialnej, ponieważ oba akty, na podstawie których możliwe jest założenie fundacji rodzinnej, muszą zostać sporządzone przez notariusza w formie aktu notarialnego. Fundacja rodzinna uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, co nadaje jej oficjalny status osoby prawnej i umożliwia pełne funkcjonowanie zgodnie z przepisami ustawy o fundacji rodzinnej.

Wstęp do fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna to nowoczesna instytucja prawna, która została wprowadzona do polskiego porządku prawnego na podstawie ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej. Fundacja rodzinna pozwala na skuteczne zarządzanie majątkiem rodzinnym, jego ochronę oraz realizację długofalowych celów fundatora. Dzięki temu rozwiązaniu możliwe jest nie tylko zabezpieczenie interesów najbliższych, ale także zapewnienie ciągłości funkcjonowania rodzinnego majątku na pokolenia. Fundacja rodzinna może być wykorzystywana zarówno do akumulacji majątku, jak i do spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów, którymi najczęściej są członkowie rodziny fundatora, choć ustawa dopuszcza także inne osoby lub organizacje.

Wymagane dokumenty do założenia fundacji rodzinnej – założenie fundacji rodzinnej krok po kroku

Poza aktem założycielskim niezbędne jest:

• sporządzenie spisu mienia oraz praw majątkowych wniesionych do fundacji rodzinnej przez fundatora na pokrycie funduszu założycielskiego (fundacji rodzinnej mienie),
• sporządzenie statutu fundacji rodzinnej, który określa struktury organizacyjne oraz zasady działania organów, takich jak zarząd, zgromadzenie beneficjentów i rada nadzorcza, a także odzwierciedla wizję fundatora, wartości przyjęte przez rodzinę oraz najważniejsze kwestie związane z sukcesją i zarządzaniem majątkiem,
• ustanowienie organów fundacji rodzinnej wymaganych przez ustawę lub statut – w tym przypadku chodzi o zarząd, zgromadzenie beneficjentów oraz radę nadzorczą, o ile jej funkcjonowanie jest wymagane przez ustawę lub zostało przewidziane w statucie mimo braku takiego wymogu; rada nadzorcza pełni kluczową rolę w sprawowaniu wewnętrznego nadzoru nad działaniami fundacji rodzinnej,
• wniesienie funduszu założycielskiego przed wpisaniem do rejestru fundacji rodzinnych w przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo wniesienie funduszu założycielskiego w terminie dwóch lat od dnia wpisania fundacji rodzinnej do rejestru fundacji rodzinnych w razie ustanowienia fundacji rodzinnej w testamencie,
• wpisanie do rejestru fundacji rodzinnych – zgłoszenia do sądu rejestrowego dla każdej fundacji rodzinnej dokonuje fundator, zaś w przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w testamencie – zarząd.

Fundatorem fundacji rodzinnej może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Zatem nie może nim być spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ani inna osoba prawna, ale wspólnik będący osobą fizyczną może wnieść do fundacji rodzinnej udziały w spółce.

Na pokrycie funduszu założycielskiego fundator wnosi do fundacji rodzinnej mienie oraz prawa majątkowe, przy czym minimalna ich wysokość jest określona ustawowo i wynosi 100 000 zł. Majątek wniesiony do fundacji staje się własnością fundacji rodzinnej, która może być postrzegana jako skarbiec rodzinny, zapewniający ochronę majątku i środki finansowe dla członków najbliższej rodziny oraz realizację wizji fundatora.

Fundacja rodzinna może współistnieć z funduszami inwestycyjnymi lub stanowić alternatywę dla zarządzania majątkiem firm rodzinnych, wspierając sukcesję i ochronę majątku na kolejne pokolenia.

Termin wniesienia funduszu założycielskiego różni się w zależności od sposobu założenia fundacji rodzinnej. W przypadku ustanowienia fundacji w testamencie wniesienie funduszu założycielskiego jest obowiązkowe w terminie dwóch lat od dnia wpisania fundacji rodzinnej do rejestru fundacji rodzinnych, w przypadku ustanowienia w akcie założycielskim, wniesienie funduszu wymagane jest jeszcze przed wpisaniem do rejestru fundacji rodzinnych.

Beneficjentem fundacji rodzinnej może być zarówno osoba fizyczna, jak i beneficjenci będący organizacjami pozarządowymi prowadzącymi działalność pożytku publicznego.

Działalność fundacji rodzinnej jest ograniczona ustawowo i nie obejmuje prowadzenia działalności gospodarczej w tradycyjnym rozumieniu. Fundacja rodzinna nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów, lecz jej działalność koncentruje się na zarządzaniu majątkiem, obrocie majątkiem, udzielaniu pożyczek spółkom, prowadzeniu gospodarstwa rolnego oraz dokonywaniu płatności związanych z jej funkcjonowaniem i majątkiem, w celu dokonywania płatności związanych z działalnością beneficjentów.

Zarząd fundacji odpowiada za sporządzanie i przedstawianie sprawozdań finansowych, które podlegają zatwierdzeniu przez zgromadzenie beneficjentów. Sprawozdania finansowe są kluczowym elementem transparentności i nadzoru nad działalnością fundacji rodzinnej.

Założenie fundacji rodzinnej oraz przekazanie do niej majątku nie jest opodatkowane. Fundacja rodzinna korzysta z obowiązującego zwolnienia przedmiotowego, a opodatkowanie podatkiem dochodowym odbywa się według dotychczasowych zasad.

Fundusz założycielski fundacji rodzinnej

Podstawą majątku fundacji rodzinnej jest fundusz założycielski, który musi zostać wniesiony przez fundatora w minimalnej wysokości 100 000 zł. Pokrycie funduszu założycielskiego może nastąpić w różnej formie – zarówno w postaci środków pieniężnych, jak i innych składników majątku, takich jak udziały w spółkach, nieruchomości czy papiery wartościowe. Zarząd fundacji odpowiada za prawidłowe gospodarowanie funduszem założycielskim oraz za dalsze pomnażanie majątku fundacji rodzinnej. Wniesiony fundusz stanowi bazę do realizacji celów statutowych oraz zapewnia stabilność finansową fundacji na każdym etapie jej funkcjonowania.

Fundacja rodzinna u notariusza i wpis do rejestru fundacji rodzinnych

Jeżeli zastanawiają się Państwo nad założeniem fundacji rodzinnej lub przybliżyć sobie tą instytucję i upewnić się, że jest ona dobrym wyborem w Państwa sytuacji dobrze jest umówić się na bezpłatną poradę u notariusza w Bielsku. W trakcie takiego spotkania notariusz odpowie na pytania, wyjaśni całą procedurę, pomoże przy wyborze najlepszego i najkorzystniejszego rozwiązania. W celu umówienia wizyty zapraszamy do kontaktu telefonicznego pod numerem telefonu 665 101 014 lub mailowego pod adresem [email protected].

Korzyści podatkowe

Jednym z kluczowych atutów, jakie niesie założenie fundacji rodzinnej, są korzyści podatkowe. Przekazanie majątku do fundacji rodzinnej nie podlega opodatkowaniu, co pozwala na swobodne kształtowanie struktury majątkowej bez dodatkowych obciążeń fiskalnych. Podatek CIT w wysokości 15% jest naliczany dopiero w momencie przekazywania środków beneficjentom. Co istotne, beneficjenci będący osobami fizycznymi z najbliższej rodziny fundatora korzystają ze zwolnienia z podatku PIT, co czyni fundację rodzinną wyjątkowo korzystnym narzędziem do planowania sukcesji i zabezpieczenia majątku rodzinnego na przyszłość.

Ochrona majątku

Jednym z głównych powodów, dla których fundacja rodzinna cieszy się rosnącym zainteresowaniem, jest skuteczna ochrona majątku. Majątek fundacji rodzinnej jest wyodrębniony i nie wchodzi w skład majątku fundatora, co oznacza, że nie podlega egzekucji w przypadku roszczeń wobec fundatora. Takie rozwiązanie pozwala zabezpieczyć dorobek życia przed nieprzewidzianymi sytuacjami, takimi jak spory sądowe czy działania nieuczciwych wierzycieli. Fundacja rodzinna stanowi więc solidną tarczę ochronną dla majątku rodzinnego, gwarantując jego bezpieczeństwo i trwałość na kolejne pokolenia.

Zarządzanie fundacją rodzinną

Efektywne zarządzanie fundacją rodzinną jest kluczowe dla jej prawidłowego funkcjonowania i realizacji zamierzonych celów. Zarząd fundacji odpowiada za bieżące prowadzenie spraw fundacji, reprezentowanie jej na zewnątrz oraz dbanie o interesy beneficjentów. W strukturze organizacyjnej fundacji rodzinnej istotną rolę odgrywa także zgromadzenie beneficjentów, które podejmuje najważniejsze decyzje dotyczące działalności fundacji, w tym zatwierdzanie sprawozdań finansowych czy zmiany statutu. W niektórych przypadkach powoływana jest również rada nadzorcza, która sprawuje wewnętrzny nadzór nad działaniami zarządu. Tak skonstruowany system zarządzania zapewnia przejrzystość, bezpieczeństwo oraz skuteczną realizację wizji fundatora.

Fundacja rodzinna a testament i darowizna

Testament i darowizna to narzędzia, które rodziny stosowały do sukcesji od zawsze, i w wielu sytuacjach nadal są wystarczające. Różnica jest zasadnicza: przy testamencie i darowiźnie majątek trafia do rąk konkretnych osób i od tego momentu każda z nich decyduje o swojej części samodzielnie. W fundacji rodzinnej majątek staje się własnością fundacji i pozostaje w całości — beneficjenci otrzymują świadczenia, a nie udziały do podziału.

Fundacja nie wyklucza pozostałych narzędzi. Ustanowienie fundacji w testamencie łączy zresztą oba: sam testament po śmierci fundatora trzeba otworzyć i ogłosić, a te czynności przeprowadza się w kancelarii notarialnej — zwykle przy okazji sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia.