Intercyza (rozdzielność majątkowa)

Intercyza – rozdzielność majątkowa to umowa wprowadzająca ustrój rozdzielności majątkowej, w którym, z chwilą podpisania umowy, ustaje ustawowa wspólność majątkowa małżeńska i powstają dwa osobne, niezależne od siebie majątki: majątek męża i majątek żony. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność ustawowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa, które nie są wyłączone z mocy ustawy lub umowy majątkowej. Umowa taka jest powszechnie zwana intercyzą.

Małżonkowie mogą zawrzeć umowę w dowolnym, dogodnym dla siebie czasie zarówno po ślubie jak i przed ślubem – w takiej sytuacji, umowa staje się skuteczna z chwilą zawarcia małżeństwa. W razie nie zawarcia małżeństwa umowa majątkowa małżeńska staje się bezskuteczna. Należy jednak pamiętać, że zawarcie intercyzy wprowadzającej rozdzielność majątkową jest niedopuszczalne z datą wsteczną. Może ona regulować stosunki majątkowe małżeńskie wyłącznie na przyszłość. Intercyza może być jednak zawarta z zastrzeżeniem terminu początkowego. Do sporządzenia intercyzy wymagane jest okazanie aktu małżeństwa lub odpisu skróconego aktu małżeństwa.

Do zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej niezbędne jest istnienie zgodnej woli małżonków. Jeżeli między małżonkami nie ma zgody w zakresie ich stosunków majątkowych muszą oni pozostać w ustroju wspólności majątkowej albo ustanowić rozdzielność majątkową na drodze sądowej. Przesłanką wystąpienia do sądu z takim żądaniem jest istnienie ważnych powodów uzasadniających takie rozstrzygnięcie. Powstanie wspólności ustawowej następuje automatycznie z mocy ustawy z chwilą zawarcia związku małżeńskiego.

Częstym powodem niewprowadzenia umowy majątkowej małżonkowie jest przeświadczenie, że nie można nabyć przedmiotów razem z małżonkiem. Nic bardziej mylnego. Małżonkowie mogą wspólnie nabyć np. mieszkanie czy samochód, jednak przedmioty te należą wówczas do obojga zainteresowanych w oparciu o zasadę współwłasności. Każde z małżonków ma prawo do określonego udziału w nabytej rzeczy i może swobodnie dysponować przysługującą mu częścią przedmiotu nabytego. Do majątku wspólnego małżonków zalicza się przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa, w tym w ramach dochodów z innej działalności zarobkowej lub inwestowaniu posiadanych środków, które nie zostały wyłączone z mocy ustawy lub umowy. Do majątków osobistych małżonków należą natomiast składniki majątku osobistego każdego z małżonków, takie jak przedmioty majątkowe uzyskane przed zawarciem małżeństwa, prawa niezbywalne, prawa własności przemysłowej, prawa majątkowe wynikające z odrębnych przepisów, odszkodowania z tytułu zadośćuczynienia lub wywołania rozstroju zdrowia, renty należnej poszkodowanemu małżonkowi, środki zgromadzone na pracowniczym funduszu emerytalnym oraz kwoty składek zewidencjonowanych. Do majątków osobistych zalicza się także przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków. Majątkowa wspólność ustawowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa może być rozszerzona lub ograniczona na mocy majątkowej umowy małżeńskiej. Umowa małżeńska majątkowa może przewidywać rozszerzenie wspólności majątkowej, ograniczenie wspólności ustawowej, ustanowienie całkowitej rozdzielności majątkowej, rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków, wyrównaniem dorobków rozdzielność majątkowa lub inne cechy rozdzielności majątkowej. Zawarcie, zmiana lub rozwiązanie umowy majątkowej małżeńskiej wymaga dokonania czynności prawnych w formie aktu notarialnego, a sporządzenie intercyzy wiąże się z koniecznością wizyty u notariusza. Notariusz pobiera dodatkowo wynagrodzenie w przypadku konieczności ujawnienia zmiany stanu prawnego w księdze wieczystej. Konsekwencją ustanowienia rozdzielności majątkowej są zmiany w księdze wieczystej oraz inne skutki prawne. Umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej, jej zmiana lub rozwiązanie następuje z chwilą ustania umowy. Nawet przy pełnej rozdzielności majątkowej obowiązują zasady prawa rodzinnego, w tym odpowiedzialność za zobowiązania i potrzeby rodziny. W polskim prawie istnieje także instytucja wspólności łącznej, która różni się od wspólności ustawowej. Majątkowa umowa małżeńska może obejmować przedmioty majątkowe nabyte zarówno przed, jak i po zawarciu małżeństwa.

Często także można spotkać się z argumentacją, że intercyza ma znaczenie w kwestii dziedziczenia. Absolutnie nie Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej wprowadzającej rozdzielność majątkową nie wyłącza małżonków od dziedziczenia po sobie nawzajem. Jedynym dokumentem, który może wyłączyć małżonka od dziedziczenia jest testament.

Wprowadzenie do intercyzy

Intercyza to szczególny rodzaj umowy majątkowej małżeńskiej, która pozwala przyszłym lub obecnym małżonkom na precyzyjne uregulowanie kwestii majątkowych w swoim związku. Zawarcie intercyzy możliwe jest zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w trakcie trwania małżeństwa, co daje dużą elastyczność w dostosowaniu ustroju majątkowego do indywidualnych potrzeb i sytuacji życiowej. Kluczowym wymogiem prawnym jest sporządzenie intercyzy w formie aktu notarialnego – tylko wtedy umowa ta jest ważna i wywołuje skutki prawne. Notariusz, jako osoba zaufania publicznego, czuwa nad prawidłowością sporządzenia aktu notarialnego oraz zapewnia bezpieczeństwo i pewność obrotu prawnego. Dzięki temu małżonkowie mogą mieć pewność, że ich umowa majątkowa została zawarta zgodnie z obowiązującymi przepisami i zabezpiecza interesy każdego z nich.

Rodzaje umów majątkowych małżeńskich

W polskim prawie wyróżnia się kilka rodzajów umów majątkowych małżeńskich, które pozwalają na dostosowanie ustroju majątkowego do oczekiwań i potrzeb małżonków. Najczęściej spotykane to: umowa majątkowa małżeńska, intercyza, rozdzielność majątkowa, wspólność ustawowa, wspólność rozszerzona, wspólność ograniczona oraz rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków. Wspólność ustawowa powstaje automatycznie z chwilą zawarcia małżeństwa i obejmuje przedmioty majątkowe nabyte przez oboje małżonków w czasie trwania małżeństwa. Jednakże, jeśli małżonkowie chcą inaczej uregulować swoje stosunki majątkowe, mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską zarówno przed zawarciem małżeństwa (tzw. intercyza przedmałżeńska), jak i w trakcie trwania małżeństwa. Wybór odpowiedniego rodzaju umowy – na przykład ustanowienie pełnej rozdzielności majątkowej lub rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków – pozwala na precyzyjne określenie, które składniki majątku będą stanowiły majątek wspólny, a które majątek osobisty każdego z małżonków. Dzięki temu małżonkowie mogą świadomie zarządzać swoimi prawami majątkowymi i zabezpieczyć się na wypadek różnych sytuacji życiowych.

Podatki a rozdzielność majątkową (intercyza)

Należy pamiętać, że wprowadzenie rozdzielności majątkowej ma wpływ na sytuację podatkową małżonków w Urzędzie Skarbowym ponieważ intercyza wyłącza możliwość wspólnego opodatkowania. Wynika to z art. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym jeżeli między małżonkami podlegającymi obowiązkowi podatkowemu istnieje przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa, to mogą oni być, na wspólny wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów.

W umowie majątkowej małżeńskiej małżonkowie mogą swobodnie dokonać rozstrzygnięć odnośnie ich majątku wspólnego. Mogą określić wielkość udziałów, jakie przypadną im po ustaniu wspólności – nie ma wymogu ustalania równych udziałów, małżonkowie mogą ustalić taką wysokość udziałów w majątku wspólnym, jaka będzie dla nich odpowiednia (np. 40/60). Niedopuszczalne jest jednak całkowite pozbawienie udziału jednego z małżonków. W przypadku rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków (majątkowa z wyrównaniem dorobków), po chwili ustania umowy następuje wyrównanie dorobków rozdzielność majątkowa, a cechy rozdzielności majątkowej obejmują m.in. rozliczenie dorobków pomiędzy małżonkami. Konsekwencją ustanowienia rozdzielności majątkowej mogą być także zmiany w rozliczeniach podatkowych i majątkowych.

Cofnięcie umowy majątkowej małżeńskiej (intercyzy)

Należy pamiętać, że umowy majątkowej małżeńskiej nie można cofnąć. Reguluje ona stosunki majątkowe małżonków przez czas trwania związku małżeńskiego, o ile nie zostanie zawarta nowa umowa majątkowa małżeńska albo umowa nie zostanie rozwiązana bądź zmieniona. Rozwiązanie umowy majątkowej małżeńskiej występuje wówczas, gdy małżonkowie zamierzają zrezygnować z ustroju umownego i powrócić do ustawowej wspólności majątkowej. Warto zaznaczyć, że za niedopuszczalne uznaje się wypowiedzenie umowy majątkowej małżeńskiej przez jedno z małżonków.

Umowa majątkowa małżeńska wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Jej niezachowanie pociąga za sobą nieważność dokonanej czynności. Należy mieć również na uwadze, że notariusz będzie niezbędny także przy zmianie umowy majątkowej małżeńskiej oraz przy rozwiązaniu umowy majątkowej małżeńskiej.

Ustawodawca nie wprowadził możliwości zawarcia umowy majątkowej małżeńskiej nieznanej prawu polskiemu lub pozostawania przez małżonków w więcej niż jednym ustroju majątkowym (np. częściowo w ustroju rozdzielności a częściowo w ustroju wspólności). W takiej sytuacji, na podstawie ustawy Prawo o notariacie notariusz odmówi dokonania czynności notarialnej.

Intercyza w formie aktu notarialnego u notariusza

Jeżeli zastanawiają się Państwo nad sporządzeniem umowy majątkowej małżeńskiej, czyli tzw. intercyzy, dobrze jest umówić się na bezpłatną poradę w Kancelarii notarialnej. W trakcie takiego spotkania notariusz odpowie na pytania, wyjaśni całą procedurę sporządzenia intercyzy, pomoże przy wyborze najlepszego i najkorzystniejszego rozwiązania. W celu umówienia wizyty zapraszamy do kontaktu telefonicznego pod numerem telefonu 665 101 014 lub mailowego pod adresem [email protected].

Przy sporządzeniu intercyzy lub innej majątkowej umowy małżeńskiej w kancelarii notarialnej wymagane jest okazanie aktu małżeństwa lub odpisu skróconego aktu małżeństwa jako potwierdzenia zawarcia związku małżeńskiego.